Net als artsen en advocaten hebben ook predikanten de plicht zich periodiek te laten bijscholen. De protestantse universiteit (PThU) biedt daarvoor cursussen en opleidingen en een predikant mag ook een deel van de studietijd zelf inrichten. In de periode 2024-2028 koos ik uit het aanbod van de PThU de opleiding tot interim-predikant.
Interim-predikanten vormen in onze kerk een eigen slag predikanten. Zij worden voor maximaal twee jaar verbonden aan een gemeente die zich in een bezinningsproces of een overgangsfase bevindt. Men zoekt bijvoorbeeld naar een nieuwe manier van kerkzijn, is bezig rouw of verlies te verwerken, of er is sprake van een crisissituatie. De interim-predikant ondersteunt de gemeente specifiek bij dit proces. Soms is er in de ondersteunde gemeente ook een andere predikant werkzaam, vaak is er sprake van een vacaturetijd.
Uitdagingen voor de kerk
Ik koos de opleiding, omdat ik zie dat de protestantse kerk voor tal van uitdagingen staat. De kerk krimpt al jaren, niet zelden blijven belangrijke bestuurlijke functies openstaan en onder meer de corona-tijd maakte duidelijk hoezeer de veranderde tijd de kerk voor ongedachte nieuwe organisatorische vragen stelt. Dat soort vragen vind ik leuk en de kerk heeft mijn hart, maar tegelijk voelde ik dat dat alles behoorlijk mijn pet te boven ging. Daarom leek het me goed om de opleiding tot interim-predikant te volgen. Niet vanuit de wens zelf interim-predikant te willen worden, maar om in te zoomen op precies die vragen:
- Hoe gaan we om met de dwingende vragen die onze veranderende tijd aan onze kerk stelt?
- Wat kan ik zelf doen?
- Hoe ga ik om met spanningen en conflicten, en in het bijzonder als het bestuur onder-bemenst is?
Met zestien collega’s uit een groot deel van het land kwamen we vanaf oktober 2024 geregeld samen in Doorn om ons daar te buigen over verandermanagement, conflictbemiddeling, leiderschapsstijlen, spiritualiteit en theologie. De opleiding bestond uit zes meerdaagse bijeenkomsten, een introductie- en slotdag, digitale gesprekken, literatuurstudie, reflectieverslagen, vijf opdrachten en een eindgesprek.
Altijd in beweging
Het belangrijkste dat ik leerde, is dat een gemeente altijd in beweging is. De beste predikant voor een gemeente is diegene die het meest aansluit bij de weg van de gemeente op dat moment. Die daarvoor een open hart heeft en open oren, leuke werkvormen en een inspirerende aanpak. En die zich daarnaast niet uit balans laat brengen waar het tegenzit, maar blijft verbinden en koershouden. Want tegenwind hoort bij midden in het leven staan.
Voor mij als predikant is het kennen van elkaar essentieel in welk veranderproces ook. Want als je elkaar echt kent, kun je ook verbonden blijven waar je het niet eens bent. Daarnaast is roeping belangrijk, of het nu om interim-predikantschap gaat of om gewoon predikant-zijn. Je roeping bepaalt de plaats waar je werkt. Het is de gemeente die roept op een manier waarin je de stem van de Eeuwige herkent.
Gaandeweg oefenden we conflictgesprekken, mediation, verschillende vormen van communicatie, veranderplannen en groepsactiviteiten die we zelf ontwierpen. Aan de bar werd het laat en leerde ik bij over de kerkorde, de landelijke dienstenorganisatie en rollenspelen. En passent ontdekte ik nog maar weer eens hoe fijn het is dat ik fijne collega’s heb. Ook dat maakt me dankbaar voor het werk dat ik heb.
Weloverwogen blik
Het meest waardevolle dat ik leerde, is het belang van een weloverwogen blik op de situatie. Juist complexe kwesties die in alles lijken te roepen om snel en voortvarend ingrijpen, vragen om een rustig, aandachtig oog voor wat er allemaal gebeurt. Dan vallen dingen op hun plek en wordt langzaam helderder welke vraagstukken spelen. Ik merk dat ik me voor die blik vaak nauwelijks tijd gunde, omdat ik het lastig vond en omdat ik haast voelde om zaken aan te pakken. In de opleiding leerde ik dat ik me niet door die haast moet laten leiden, omdat juist tijd nemen en bedachtzaamheid over langere tijd vruchten afwerpt en mensen verbindt.
In 2026 rondde ik de opleiding succesvol af. Omdat ik op dit moment met veel plezier predikant ben in twee protestantse kerkelijke gemeenten, heb ik geen ruimte om intensieve interim-klussen aan te nemen. Tegelijk vind ik meedenken leuk, dus voor een vrijblijvend gesprek ben ik in.